Rolsteiger op gras of zachte ondergrond: zo doe je het veilig

In het kort
Een rolsteiger op gras of zachte ondergrond plaats je nooit direct op de wielen. Je gebruikt rijplaten, stelplaten of stevige onderleggers onder de wielen om wegzakken en kantelen te voorkomen. Op zachte ondergrond verdeelt een rolsteigerwiel het gewicht over een klein oppervlak, waardoor het in gras, zand of grind wegzakt en de steiger scheef en instabiel wordt. De oplossing is het vergroten van het draagoppervlak met platen van minimaal 30 x 30 cm per wiel, gecombineerd met stabilisatoren en een waterpas-controle. Bij twijfel over de draagkracht van de ondergrond is verankering of ballast noodzakelijk. Werken op een niet-uitgevlakte zachte ondergrond is in strijd met NEN-EN 1004-1.

Waarom is een rolsteiger op zachte ondergrond gevaarlijk?

Een rolsteiger op zachte ondergrond is gevaarlijk omdat de wielen wegzakken, waardoor de steiger scheef komt te staan en het kantelrisico sterk toeneemt. Een rolsteigerwiel draagt het complete gewicht van steiger, gebruiker en materiaal op een contactoppervlak van slechts enkele vierkante centimeters.

Op een harde ondergrond (beton, tegels, asfalt) is dat geen probleem. Op gras, zand, grind of een net aangelegde tuin gebeurt het volgende:

• Het wiel zakt onder belasting weg in de zachte laag
• Zakt één wiel dieper weg dan de andere, dan komt de steiger scheef te staan
• Een scheve steiger verplaatst het zwaartepunt naar de rand, wat het kantelrisico vergroot
• Bij het verplaatsen van gewicht op het platform (je stapt naar de rand, je tilt materiaal) versterkt dit effect

Het gevaar is bovendien sluipend: bij het opbouwen staat de steiger nog recht, maar tijdens het werk zakt hij langzaam scheef. Precies op het moment dat je op hoogte staat met gereedschap.

Wat gebruik je onder de wielen op zachte ondergrond?

Onder de wielen van een rolsteiger op zachte ondergrond gebruik je rijplaten, stelplaten of stevige houten onderleggers van minimaal 30 x 30 cm per wiel. Deze verdelen het gewicht over een groter oppervlak, zodat het wiel niet wegzakt.

De opties op een rij, van licht naar zwaar:

• Stelplaten of stelschotels: kunststof of metalen platen speciaal voor steigerwielen, verdelen de druk en vaak voorzien van een opstaande rand die het wiel op zijn plek houdt
• Rijplaten: grotere platen (kunststof of aluminium) die je onder het complete steigervlak legt, ideaal bij structureel werk op gras
• Houten onderleggers: stevige planken of multiplex van minimaal 18 mm dik, praktisch bij incidenteel gebruik
• Betontegels: 30 x 30 cm of groter, werken als noodoplossing maar zijn zwaar in transport

De regel: hoe zachter de ondergrond, hoe groter het draagoppervlak dat je nodig hebt. Op stevig gras volstaat een stelplaat per wiel, op zand of verse grond heb je grotere rijplaten nodig.

Hoe plaats je een rolsteiger stap voor stap op gras?

Een rolsteiger veilig op gras plaatsen doe je in vijf stappen:

1. Beoordeel de ondergrond: druk met je hak in de grond. Zakt je hak zichtbaar weg, dan is extra draagoppervlak noodzakelijk
2. Vlak de plek uit: verwijder oneffenheden, bulten of kuilen onder de geplande wielposities
3. Leg de platen: plaats onder elk wiel een stelplaat of rijplaat van minimaal 30 x 30 cm, groter bij zachtere grond
4. Plaats de steiger en controleer waterpas: zet de steiger op de platen en controleer met een waterpas of het geheel recht staat. Corrigeer met verstelbare voetspindels indien aanwezig
5. Plaats stabilisatoren en hercontroleer: monteer de stabilisatoren volgens fabrieksvoorschrift en controleer opnieuw of alles recht en stabiel staat voordat je omhoog gaat

Herhaal de waterpas-controle nadat je de eerste keer op de steiger hebt gestaan, want lichte nazakking komt in de eerste minuten voor.

Wanneer is verankering of ballast nodig?

Verankering of extra ballast is nodig wanneer de ondergrond te zacht is om voldoende draagkracht te bieden, of bij hogere werkhoogtes waar het kantelrisico groter is. Rijplaten alleen zijn dan niet voldoende.

Situaties waarin je verder moet gaan dan platen onder de wielen:

• Verse of natte grond: na regen of bij pas aangelegde tuinen zakt zelfs een grote plaat weg
• Werkhoogte boven 6 meter: hoe hoger de steiger, hoe groter het hefboomeffect bij wind of gewichtsverplaatsing
• Winderige locaties: op een open terrein vangt een hoge steiger meer wind
• Langdurig werk: bij projecten van meerdere dagen kan de ondergrond onder aanhoudende belasting alsnog gaan zakken

In deze gevallen gebruik je ballastgewichten aan de voet van de steiger of, bij werk tegen een gevel, verankering aan het gebouw. Bij twijfel over de draagkracht is professioneel advies verstandig, want een verkeerde inschatting op hoogte is levensgevaarlijk.

Wat mag je nooit doen op zachte ondergrond?

Vier dingen die je bij een rolsteiger op zachte ondergrond nooit moet doen:

• Direct op de wielen werken zonder onderleggers, ook niet "even snel"
• Losse bakstenen of dunne tegels onder de wielen leggen, die kantelen of breken onder belasting
• De steiger verplaatsen terwijl hij op platen staat, altijd eerst afbouwen of de platen mee verplaatsen
• Doorwerken als de steiger merkbaar zakt, hoe klein ook, stop en herstel eerst de ondergrond

Deze fouten zijn de meest voorkomende oorzaken van kantelincidenten op zachte ondergrond. Het gaat vrijwel nooit mis bij het opbouwen, maar tijdens het werk als de steiger langzaam wegzakt.

Veiligheid en wetgeving

Werken met een rolsteiger op zachte ondergrond valt onder NEN-EN 1004-1 en de Arbowet. Belangrijkste punten:

• De ondergrond moet voldoende draagkracht bieden, wat op zachte ondergrond extra maatregelen vereist
• Stabilisatoren zijn verplicht vanaf 2,5 meter platformhoogte bij buitengebruik
• De steiger moet waterpas staan, gecontroleerd voor en tijdens gebruik
• Bij windkracht 6 of hoger werk staken
• Jaarlijkse keuring bij intensief professioneel gebruik (Arbobesluit artikel 7.4a)
• De aansprakelijkheid bij een kantelincident ligt bij de gebruiker als de ondergrond niet correct is voorbereid

Vrijblijvend advies aanvragen als je twijfelt over de juiste ondersteuning voor jouw ondergrond en werkhoogte. Bekijk ook het aanbod rolsteigers met bijbehorende stabilisatoren en stelplaten.

Veelgestelde vragen

Mag je een rolsteiger op gras plaatsen?
Ja, maar nooit direct op de wielen. Je gebruikt rijplaten, stelplaten of stevige onderleggers van minimaal 30 x 30 cm per wiel om wegzakken en kantelen te voorkomen. De steiger moet waterpas staan en voorzien zijn van stabilisatoren.

Wat leg je onder een rolsteiger op zachte grond?
Onder een rolsteiger op zachte grond leg je stelplaten, rijplaten of houten onderleggers van minimaal 18 mm dik en 30 x 30 cm groot per wiel. Hoe zachter de ondergrond, hoe groter het draagoppervlak dat nodig is om wegzakken te voorkomen.

Waarom zakt een rolsteiger weg in gras?
Een rolsteigerwiel draagt het volledige gewicht op een contactoppervlak van enkele vierkante centimeters. In gras of zachte grond is de druk per vierkante centimeter te hoog, waardoor het wiel wegzakt. Onderleggers verdelen het gewicht over een groter oppervlak en voorkomen dit.

Hoe zet je een rolsteiger waterpas op oneffen ondergrond?
Vlak eerst de plek onder de wielen uit, leg dan stelplaten of rijplaten, plaats de steiger en corrigeer met de verstelbare voetspindels tot de steiger waterpas staat. Controleer met een waterpas en herhaal de controle nadat je de eerste keer op de steiger hebt gestaan.

Wanneer heb je ballast of verankering nodig bij een rolsteiger?
Ballast of verankering is nodig bij zeer zachte of natte grond, bij werkhoogtes boven 6 meter, op winderige locaties of bij langdurig werk. In deze situaties bieden platen onder de wielen onvoldoende zekerheid en is extra stabilisatie noodzakelijk.

Is werken op een scheve rolsteiger toegestaan?
Nee. Een rolsteiger moet altijd waterpas staan volgens NEN-EN 1004-1. Een scheve steiger verplaatst het zwaartepunt en vergroot het kantelrisico aanzienlijk. Bij merkbare scheefstand of zakking moet je direct stoppen en de ondergrond herstellen.

Vragen over de juiste ondersteuning voor jouw ondergrond? Vrijblijvend advies aanvragen. We denken met je mee op basis van je werklocatie, ondergrond en werkhoogte.