Dakbeveiliging voor zonnepanelen: welke valbeveiliging heb ik nodig?

Zonnepanelen worden meestal geplaatst met het idee dat ze jarenlang op het dak blijven liggen. Maar na de installatie moet het dak nog steeds veilig bereikbaar zijn voor inspectie, onderhoud, storingen, reiniging en eventuele vervanging.

Daardoor wordt een dak met zonnepanelen feitelijk een locatie waar gedurende vele jaren opnieuw werkzaamheden kunnen plaatsvinden.

Een belangrijke vraag is daarom:

hoe zorgt u ervoor dat medewerkers, monteurs en onderhoudsbedrijven veilig bij de zonnepanelen kunnen werken?

Goede dakbeveiliging gaat verder dan alleen de dakrand. Denk ook aan:

• veilige toegang tot het dak;

• veilige looproutes;

• bereikbaarheid van zonnepanelen;

• afstand tot de dakrand;

• daklichten en lichtkoepels;

• technische installaties;

• hoogteverschillen;

• obstakels;

• tijdelijke of permanente valbeveiliging.

In deze keuzehulp leggen we uit welke oplossingen mogelijk zijn en waar u op moet letten.

Bekijk voor een compleet overzicht ook onze valbeveiliging voor professioneel werken op hoogte.

Waarom is dakbeveiliging bij zonnepanelen belangrijk?

Na plaatsing van zonnepanelen is het werk op het dak niet automatisch afgelopen.

Tijdens de levensduur van de installatie kunnen werkzaamheden nodig zijn voor:

• inspectie;

• storingen;

• controle van bekabeling;

• reiniging;

• reparatie;

• vervanging van panelen;

• werkzaamheden aan bevestigingssystemen;

• onderhoud aan omvormers;

• controle na storm of schade;

• werkzaamheden aan andere dakinstallaties;

• onderhoud van de dakbedekking.

Bovendien moeten soms andere professionals het dak op die niets met de zonnepanelen zelf te maken hebben.

Denk aan:

• dakdekkers;

• installateurs;

• schilders;

• onderhoudsbedrijven;

• technische diensten;

• inspecteurs;

• HVAC-monteurs.

Daarom moet dakveiligheid niet uitsluitend tijdens de montage van zonnepanelen worden bekeken.

De complete gebruiksduur van het dak is relevant.

Denk vóór plaatsing van zonnepanelen al aan dakveiligheid

Een veel betere aanpak is om dakveiligheid al mee te nemen tijdens het ontwerp van de zonnepaneleninstallatie.

Wanneer het dak eenmaal grotendeels met panelen is gevuld, kan er minder ruimte overblijven voor:

• veilige looproutes;

• onderhoud;

• toegang tot installaties;

• dakrandbeveiliging;

• bereikbaarheid van afvoeren;

• bereikbaarheid van daklichten;

• toekomstige reparaties.

Daarom is het verstandig om vooraf niet alleen te vragen:

“Hoeveel zonnepanelen passen op het dak?”

maar ook:

“Hoe kunnen deze zonnepanelen de komende jaren veilig worden bereikt en onderhouden?”

Dat kan later veel problemen voorkomen.

Welke risico's zijn er op een dak met zonnepanelen?

Een dak met zonnepanelen kent verschillende aandachtspunten.

Open dakranden

Wanneer werkzaamheden dicht bij een onbeveiligde dakrand plaatsvinden, bestaat valgevaar.

Daklichten en lichtkoepels

Niet alleen de buitenrand van het gebouw vormt een risico. Ook openingen en kwetsbare dakdelen verdienen aandacht.

Beperkte loopruimte

Zonnepanelen kunnen een groot deel van het beschikbare dakoppervlak innemen.

Daardoor kunnen smalle looproutes ontstaan.

Kabels en leidingen

Bekabeling en andere installaties kunnen struikelgevaar veroorzaken wanneer de routing onvoldoende is afgestemd op toekomstige werkzaamheden.

Verschillende dakniveaus

Op grotere gebouwen zijn regelmatig hoogteverschillen aanwezig.

Technische installaties

Naast zonnepanelen kunnen luchtbehandelingskasten, warmtepompen, ventilatie en andere installaties aanwezig zijn.

Goede dakbeveiliging kijkt daarom naar het complete dak, niet alleen naar de zonnepanelen.

Begin bij de risico-inventarisatie

Er bestaat niet één standaard valbeveiligingssysteem dat automatisch geschikt is voor ieder dak met zonnepanelen.

De juiste oplossing hangt onder andere af van:

• daktype;

• dakhoogte;

• dakhelling;

• dakconstructie;

• positie van zonnepanelen;

• afstand tot de dakrand;

• onderhoudsfrequentie;

• locatie van technische installaties;

• daklichten;

• toegangsroute;

• werkzaamheden;

• aantal gebruikers;

• beschikbare ruimte.

Daarom begint een goede oplossing bij de situatie en niet bij het product.

Wilt u eerst breder bepalen welke richting geschikt kan zijn? Lees dan onze keuzehulp valbeveiliging per daktype.

Collectieve of persoonlijke valbeveiliging bij zonnepanelen?

Een belangrijke keuze is die tussen collectieve en persoonlijke valbeveiliging.

Collectieve valbeveiliging

Collectieve voorzieningen beveiligen een werkzone voor meerdere gebruikers.

Dakrandbeveiliging is daarvan een bekend voorbeeld.

Een goed ontworpen fysieke randbeveiliging kan het mogelijk maken dat medewerkers binnen de beveiligde werkzone werken zonder uitsluitend afhankelijk te zijn van persoonlijke valbeveiliging.

Persoonlijke valbeveiliging

Persoonlijke valbeveiliging is gekoppeld aan de individuele gebruiker.

Denk bijvoorbeeld aan:

• veiligheidsharnas;

• verbindingsmiddel;

• valdemper;

• valblok;

• ankerpunt;

• ankerlijn.

Welke oplossing of combinatie noodzakelijk is, hangt af van de daadwerkelijke situatie en risicoanalyse.

Bekijk verschillende oplossingen binnen onze categorie valbeveiliging.

Dakrandbeveiliging bij zonnepanelen op een plat dak

Veel grotere zonnepaneleninstallaties bevinden zich op platte daken van:

• bedrijfspanden;

• magazijnen;

• distributiecentra;

• scholen;

• appartementen;

• fabrieken;

• kantoren;

• gemeentelijke gebouwen.

Op dergelijke daken is collectieve dakrandbeveiliging vaak een belangrijke oplossingsrichting om te onderzoeken.

De juiste uitvoering hangt onder andere af van:

• beschikbare ruimte langs de dakrand;

• positie van de panelen;

• dakopbouw;

• dakconstructie;

• onderhoudsroutes;

• aanwezige installaties;

• frequentie van dakbetreding.

Voor tijdelijke werkzaamheden kunt u onze RSS dakrandbeveiliging voor plat dak bekijken.

Wordt het dak regelmatig betreden of vraagt de situatie om een gebouwspecifieke oplossing? Dan kan dakrandbeveiliging op maat interessanter zijn.

Zonnepanelen op een schuin dak

Bij een schuin dak is de situatie anders.

Tijdens plaatsing, reparatie of vervanging van zonnepanelen kan tijdelijke collectieve dakrandbeveiliging een belangrijke oplossingsrichting zijn.

Denk aan werkzaamheden zoals:

• montage van zonnepanelen;

• vervangen van panelen;

• reparatie;

• werkzaamheden aan dakpannen;

• onderhoud rondom dakramen;

• werkzaamheden aan de goot;

• onderhoud van bevestigingsmateriaal.

Voor dergelijke werkzaamheden kunt u de mogelijkheden van RSS dakrandbeveiliging voor schuin dak bekijken.

Controleer altijd of het betreffende systeem geschikt is voor de specifieke dakconstructie, helling, werkmethode en toepassing.

Tijdelijke of permanente dakrandbeveiliging bij zonnepanelen?

Zonnepanelen maken deze keuze extra interessant.

Een installatie blijft immers vele jaren op het dak liggen.

Tijdelijke dakrandbeveiliging

Kan logisch zijn wanneer:

• werkzaamheden eenmalig zijn;

• zonnepanelen alleen worden geplaatst;

• het dak daarna nauwelijks wordt betreden;

• een aannemer het systeem op meerdere projecten gebruikt;

• projectmatige flexibiliteit belangrijk is.

Permanente dakrandbeveiliging

Wordt interessanter wanneer:

• zonnepanelen regelmatig worden onderhouden;

• het dak meerdere keren per jaar wordt betreden;

• ook andere technische installaties aanwezig zijn;

• een eigen technische dienst het dak betreedt;

• externe onderhoudsbedrijven regelmatig toegang nodig hebben;

• structurele veilige toegang gewenst is.

Wilt u deze afweging uitgebreider maken? Lees dan onze keuzehulp permanente of tijdelijke dakrandbeveiliging: wat heb ik nodig?.

Wanneer is dakrandbeveiliging op maat interessant?

Een zonnepaneleninstallatie kan een standaard dakveiligheidsoplossing ingewikkelder maken.

Bijvoorbeeld wanneer:

• panelen dicht bij de dakrand staan;

• vrijwel het volledige dak is benut;

• technische installaties tussen de panelen staan;

• meerdere dakniveaus aanwezig zijn;

• leidingwerk de looproute kruist;

• daklichten tussen de panelen liggen;

• standaard hekwerk niet goed geplaatst kan worden;

• een specifieke onderhoudsroute nodig is.

Dan kan maatwerk interessant worden.

Met een aluminium maatwerkconstructie kan de oplossing worden afgestemd op het gebouw en de aanwezige installaties.

Bekijk onze aluminium dakrandbeveiliging op maat.

Veilige daktoegang bij zonnepanelen

Een veilig dak begint bij de toegang.

Het heeft weinig zin om alleen de uiteindelijke werkzone goed te beveiligen wanneer de gebruiker onderweg naar die werkzone onnodig risico loopt.

Vraag daarom:

Hoe komt de monteur op het dak?

Dat kan bijvoorbeeld via:

• interne daktoegang;

• dakluik;

• vaste toegang;

• ladder;

• kooiladder;

• andere daarvoor geschikte toegang.

Wordt een dak regelmatig betreden, dan kan een permanente toegang praktisch zijn.

Voor specifieke situaties kunnen wij een aluminium kooiladder op maat leveren.

Van daktoegang naar zonnepanelen: de veilige looproute

Na de daktoegang volgt de route naar de zonnepanelen.

Ook deze route verdient aandacht.

Een medewerker moet bijvoorbeeld niet eerst langs een onbeveiligde dakrand hoeven lopen om een veilig ingerichte werkzone te bereiken.

Kijk daarom naar:

• positie van de daktoegang;

• afstand tot de zonnepanelen;

• dakranden;

• daklichten;

• leidingen;

• hoogteverschillen;

• installaties;

• beschikbare loopruimte.

Bij grotere bedrijfspanden kan het zinvol zijn om een duidelijke onderhoudsroute te creëren.

Vergeet daklichten en lichtkoepels niet

Bij dakveiligheid wordt vaak vooral naar de buitenste dakrand gekeken.

Maar ook midden op het dak kunnen risico's aanwezig zijn.

Denk bijvoorbeeld aan:

• lichtkoepels;

• daklichten;

• openingen;

• niveauverschillen;

• kwetsbare dakdelen.

Zeker wanneer zonnepanelen rondom dergelijke elementen zijn geplaatst, kunnen onderhoudsroutes ingewikkeld worden.

Neem daarom het volledige dak mee in de beoordeling.

Zonnepanelen en HVAC-installaties op hetzelfde dak

Op moderne bedrijfspanden bevinden zich vaak meerdere technische systemen naast elkaar.

Bijvoorbeeld:

• zonnepanelen;

• luchtbehandeling;

• warmtepompen;

• ventilatie;

• koeling;

• leidingwerk;

• afzuiging.

Een HVAC-monteur moet misschien vaker het dak op dan de zonnepaneleninstallateur.

Daarom moet een dakveiligheidsplan niet uitsluitend worden ontworpen rondom één installatie.

Breng alle onderhoudspunten in kaart.

Bepaal vervolgens hoe medewerkers vanaf de daktoegang veilig naar ieder onderhoudspunt kunnen komen.

Dakbeveiliging voor zonnepanelen op bedrijfspanden

Bij bedrijfspanden is permanente dakveiligheid extra interessant om te onderzoeken.

Een groot commercieel dak wordt tijdens zijn levensduur mogelijk bezocht door:

• zonnepaneleninstallateurs;

• elektriciens;

• dakdekkers;

• HVAC-monteurs;

• inspecteurs;

• schoonmaakbedrijven;

• technische dienst;

• vastgoedbeheerder.

Iedere partij moet veilig kunnen werken.

Daarom kan het aantrekkelijk zijn om dakveiligheid als onderdeel van het gebouwbeheer te behandelen in plaats van als tijdelijke voorziening bij iedere afzonderlijke klus.

Dakbeveiliging bij nieuwbouw

Bij nieuwbouw is er een belangrijke kans:

ontwerp de dakveiligheid voordat zonnepanelen en installaties worden geplaatst.

Dan kan vooraf rekening worden gehouden met:

• veilige daktoegang;

• positie van zonnepanelen;

• looproutes;

• dakrandbeveiliging;

• daklichten;

• onderhoudszones;

• technische installaties;

• toekomstige uitbreiding.

Dit is doorgaans eenvoudiger dan achteraf proberen een veiligheidsoplossing tussen bestaande installaties in te passen.

Bestaand dak met zonnepanelen veiliger maken

Zijn de zonnepanelen al geplaatst?

Ook dan kan de bestaande situatie worden beoordeeld.

Breng eerst in kaart:

1. waar de daktoegang zit;

2. waar de zonnepanelen liggen;

3. waar onderhoud moet plaatsvinden;

4. welke dakranden aanwezig zijn;

5. waar daklichten en andere risicozones liggen;

6. welke technische installaties bereikbaar moeten blijven;

7. hoe vaak het dak wordt betreden.

Daarna kan worden bekeken of een tijdelijke, permanente, persoonlijke, collectieve of gecombineerde oplossing nodig is.

Bij complexe situaties kan dakrandbeveiliging op maat worden onderzocht.

Moeten zonnepanelen bereikbaar blijven?

Ja, houd bij de indeling rekening met toekomstige werkzaamheden.

Zelfs wanneer panelen weinig onderhoud vragen, kunnen storingen of beschadigingen optreden.

Daarnaast moet de dakbedekking onder en rondom de zonnepanelen gedurende de levensduur van het gebouw mogelijk worden geïnspecteerd of gerepareerd.

Een maximale paneelbezetting is daarom niet automatisch de meest praktische dakindeling.

Een goede installatie houdt rekening met zowel energieopbrengst als toekomstige bereikbaarheid en veiligheid.

Dakrandbeveiliging en zonnepanelen: let op de beschikbare ruimte

Wanneer dakrandbeveiliging pas ná plaatsing van zonnepanelen wordt overwogen, kan beschikbare ruimte een probleem worden.

Panelen kunnen bijvoorbeeld dicht tegen de buitenzijde van het bruikbare dakvlak zijn geplaatst.

Daardoor blijft minder ruimte over voor:

• randbeveiliging;

• contragewichten;

• looproutes;

• onderhoud;

• montage.

Dit is opnieuw een reden om dakveiligheid zo vroeg mogelijk in het ontwerp mee te nemen.

Tijdelijke RSS dakrandbeveiliging bij zonnepanelen

Voor projectmatige werkzaamheden kan een tijdelijk RSS-systeem interessant zijn.

Denk bijvoorbeeld aan:

• zonnepanelen installeren;

• panelen vervangen;

• grote reparaties;

• dakrenovatie;

• werkzaamheden aan goten;

• onderhoud van de dakbedekking.

Voor een hellend dak bekijkt u RSS dakrandbeveiliging voor schuin dak.

Voor platte daken bekijkt u RSS dakrandbeveiliging voor plat dak.

Voor specifieke rand- en kopsituaties kunt u ook het RSS RoofShelter dakrandbeveiligingssysteem bekijken.

Wanneer is persoonlijke valbeveiliging relevant?

Niet iedere situatie kan volledig met standaard collectieve dakrandbeveiliging worden opgelost.

Persoonlijke valbeveiliging kan daarom onderdeel zijn van het veiligheidsconcept.

Denk aan:

• veiligheidsharnassen;

• ankerpunten;

• ankerlijnen;

• verbindingsmiddelen;

• valblokken;

• valdempers.

Het is belangrijk dat deze onderdelen als compleet systeem en passend bij de werksituatie worden beoordeeld.

Bekijk onze verschillende oplossingen voor persoonlijke en collectieve valbeveiliging.

Een dakveiligheidsplan voor zonnepanelen

Bij grotere gebouwen is het verstandig om de verschillende onderdelen niet afzonderlijk te bekijken.

Maak een totaalbeeld.

Een logisch dakveiligheidsplan behandelt bijvoorbeeld:

1. Toegang
Hoe bereikt de gebruiker veilig het dak?

2. Looproute
Hoe loopt de gebruiker veilig vanaf de toegang naar de werkplek?

3. Werkzone
Waar worden onderhoud en inspectie uitgevoerd?

4. Dakranden
Welke randen vormen een valrisico?

5. Dakopeningen
Waar bevinden zich lichtkoepels, daklichten en andere openingen?

6. Installaties
Welke zonnepanelen, HVAC-systemen en andere installaties moeten bereikbaar zijn?

7. Valbeveiliging
Welke collectieve en/of persoonlijke maatregelen zijn nodig?

Zo wordt dakveiligheid een samenhangend systeem in plaats van een verzameling losse producten.

Snelle keuzehulp: welke dakbeveiliging bij zonnepanelen?

Gebruik onderstaande situaties als eerste indicatie.

Zonnepanelen worden eenmalig op een schuin dak gemonteerd
→ Onderzoek tijdelijke RSS dakrandbeveiliging voor schuin dak.

Tijdelijke werkzaamheden aan zonnepanelen op een plat dak
→ Bekijk RSS dakrandbeveiliging voor plat dak.

Bedrijfspand waarvan het dak regelmatig wordt betreden
→ Onderzoek permanente dakrandbeveiliging.

Veel zonnepanelen en technische installaties op het dak
→ Onderzoek dakrandbeveiliging op maat.

Speciale kop- of dakrandsituatie
→ Bekijk RSS RoofShelter.

Geen veilige vaste toegang naar het dak
→ Onderzoek een geschikte permanente toegang, bijvoorbeeld een kooiladder op maat.

Niet duidelijk welke oplossing nodig is
→ Begin bij welke valbeveiliging heb je nodig per daktype?.

Veelgestelde vragen over valbeveiliging en zonnepanelen

Heb ik valbeveiliging nodig bij het plaatsen van zonnepanelen?

Bij werkzaamheden op hoogte moeten de risico's van vallen worden beoordeeld en passende maatregelen worden getroffen. Welke voorzieningen nodig zijn, hangt af van de specifieke werk- en daksituatie.

Welke dakrandbeveiliging is geschikt voor zonnepanelen?

Dat hangt af van het daktype, beschikbare ruimte, positie van de zonnepanelen, werkzaamheden en gebruiksfrequentie. Er bestaat daarom geen universeel systeem voor ieder zonnedak.

Is permanente dakrandbeveiliging verplicht bij zonnepanelen?

De aanwezigheid van zonnepanelen betekent op zichzelf niet dat één specifiek permanent systeem automatisch voor iedere situatie de juiste oplossing is. De noodzakelijke maatregelen volgen uit de risico's en werkzaamheden.

Is permanente dakrandbeveiliging wel interessant bij zonnepanelen?

Zeker wanneer een dak regelmatig wordt betreden voor inspectie, onderhoud of andere technische installaties, kan permanente dakrandbeveiliging een interessante oplossing zijn.

Lees hierover meer in permanente of tijdelijke dakrandbeveiliging: wat heb ik nodig?.

Kan dakrandbeveiliging worden geplaatst als de zonnepanelen er al liggen?

Dat kan afhankelijk van de beschikbare ruimte, dakconstructie en gekozen oplossing mogelijk zijn. Bij complexe bestaande situaties kan een maatwerkoplossing nodig zijn.

Kan dakrandbeveiliging op maat rond zonnepanelen worden gemaakt?

Voor situaties waarin standaardoplossingen onvoldoende aansluiten, kan een maatwerkconstructie worden onderzocht. Bekijk onze dakrandbeveiliging op maat.

Moet ik ook rekening houden met daklichten?

Ja. Een dakveiligheidsbeoordeling moet niet alleen naar de buitenste dakrand kijken. Ook daklichten, lichtkoepels, openingen en hoogteverschillen kunnen relevante risico's vormen.

Wat is beter: collectieve of persoonlijke valbeveiliging?

Dat hangt af van de situatie. Collectieve voorzieningen beschermen een werkzone, terwijl persoonlijke valbeveiliging aan de individuele gebruiker is gekoppeld. Welke aanpak nodig is, moet voor de betreffende werkzaamheden worden bepaald.

Welke valbeveiliging heb ik nodig voor mijn dak?

Begin met onze uitgebreide keuzehulp welke valbeveiliging heb je nodig per daktype?.

Dakbeveiliging voor zonnepanelen laten beoordelen?

Een veilig zonnedak begint niet met de vraag welk hekwerk of harnas u moet kopen.

Begin met de volledige werksituatie:

• Hoe komen medewerkers op het dak?

• Hoe lopen zij naar de zonnepanelen?

• Waar bevinden zich de dakranden?

• Zijn er daklichten of openingen?

• Welke installaties moeten worden onderhouden?

• Hoe vaak wordt het dak betreden?

• Is tijdelijke beveiliging voldoende?

• Is een permanente oplossing interessanter?

• Is standaard dakrandbeveiliging toepasbaar of is maatwerk nodig?

Door deze vragen gezamenlijk te beantwoorden ontstaat een veel beter beeld van de benodigde dakbeveiliging.

Bekijk onze valbeveiliging, dakrandbeveiliging op maat, RSS dakrandbeveiliging voor plat dak, RSS dakrandbeveiliging voor schuin dak, RSS RoofShelter en onze keuzehulp valbeveiliging per daktype.

Heeft u een bestaand bedrijfspand met zonnepanelen en wilt u weten welke oplossing mogelijk is?

Stuur dan bij uw aanvraag bij voorkeur:

• foto's van het dak;

• overzichtsfoto of dakplan;

• afmetingen;

• hoogte van het gebouw;

• positie van de zonnepanelen;

• positie van daklichten;

• locatie van technische installaties;

• huidige daktoegang;

• omschrijving van de werkzaamheden;

• hoe vaak het dak wordt betreden.

Met deze informatie kan veel gerichter worden beoordeeld welke oplossingsrichting voor uw situatie onderzocht moet worden.